Một ngày dài dường như không thể đủ để làm tất cả những gì chúng ta muốn. Bạn có cảm thấy vậy không? Sáng bắt đầu với danh sách việc dài như sắp chết, chiều kết thúc mà nhiều việc vẫn dang dở, tối về chỉ còn biết than thở “Mình đã lãng phí thời gian đâu rồi nhỉ?”. Thực ra, đây là vấn đề của rất nhiều người trong xã hội hiện đại. Khó khăn không phải là thiếu thời gian, mà là khả năng làm chủ thời gian để sử dụng nó hiệu quả.
Làm chủ thời gian không phải là ép bản thân chạy theo mọi lịch trình, mà là biết cách ưu tiên những gì quan trọng, cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, và tạo ra khoảng thời gian chất lượng cho chính mình.
Nhận diện những kẻ cắp thời gian hàng ngày
Trước khi bàn về cách làm chủ thời gian, phải chăng chúng ta cũng cần nhận diện những yếu tố khiến thời gian trôi đi vô nghĩa? Biết được nguyên nhân xuất phát từ đầu, từ đó mới có thể đưa ra được cách để giải quyết vấn đề. Vậy theo bạn, điều gì, cái gì làm cho thời gian càng lúc càng ít đi, trong khi đó những chuyện phải làm mỗi ngày một chất đống?
Sự thật 24 giờ cũng đã quá dư dả cho chúng ta làm rất nhiều thứ. Và cảm giác thiếu thời gian đôi khi không phải vì khối lượng công việc quá lớn, mà vì chúng ta để những yếu tố nhỏ lẻ chen ngang.
Mạng xã hội, hàng loạt các video ngắn thú vị trên Tiktok chắc chắn là một trong những thủ phạm khiến bạn luôn cảm thấy không có đủ thời gian để làm việc. Thời gian trôi rất nhanh khi não liên tục nhận được những mẩu nội dung kích thích. Một video 10 giây nối tiếp video 20 giây, rồi thêm vài video khác đến lúc nhìn lại đã mất nửa tiếng, thậm chí cả giờ đồng hồ. Đây là khoảng thời gian mà lẽ ra bạn có thể hoàn thành một nhiệm vụ quan trọng hoặc ít nhất là nghỉ ngơi cho đúng nghĩa.
Bên cạnh mạng xã hội, những thông báo vụn vặt trong ngày cũng là một dạng kẻ cắp thời gian tinh vi. Email đến liên tục, tin nhắn từ nhiều nhóm chat, điện thoại rung vì những cập nhật không liên quan khiến nhịp làm việc bị gián đoạn. Mỗi lần chuyển sự chú ý sang một thông báo, não cần thêm thời gian để quay lại trạng thái tập trung ban đầu. Khi điều này lặp lại nhiều lần, tổng thời gian bị nhiễu lớn hơn bạn nghĩ rất nhiều.
Thói quen trì hoãn cũng góp phần tạo cảm giác thiếu thời gian. Càng để chậm một việc, áp lực càng lớn khiến bạn càng muốn né tránh, cuối cùng dồn hết vào cuối ngày và dẫn đến tình trạng quá tải. Nhiều người không nhận ra rằng trì hoãn không chỉ cướp thời gian mà còn lấy đi cả sự an yên trong đầu.
Khi chấp nhận đối diện với những thủ phạm này, bạn sẽ thấy thời gian không tự nhiên biến mất. Nó bị tiêu hao qua từng khoảnh khắc nhỏ mà chúng ta không để tâm. Khi bắt đầu quan sát thói quen của bản thân, bạn sẽ thấy bức tranh rõ ràng hơn. Từ đó, việc làm chủ thời gian không còn là khái niệm xa vời mà trở thành một kỹ năng có thể rèn luyện mỗi ngày.
Phương pháp làm chủ thời gian trong ngày
Nhận diện được nguyên nhân mới chỉ là bước đầu. Điều tiếp theo cần làm là chủ động tạo ra cấu trúc cho một ngày, để thời gian không còn trôi tự do mà nằm trong tầm kiểm soát của bạn. Đây là lúc chúng ta đi vào những phương pháp có thể áp dụng ngay trong đời sống hàng ngày.
Lập kế hoạch nhưng đừng biến thành gánh nặng tâm lý
Lập kế hoạch ngày, tuần hoặc tháng giúp nhìn rõ các ưu tiên. Nhưng kế hoạch không nên trở thành gánh nặng và áp lực vô hình chi phối tâm lý.
Thay vì viết ra hàng chục việc phải làm, hãy chọn vài nhiệm vụ quan trọng nhất và tập trung hoàn thành. Khi hoàn tất những việc quan trọng này, bạn sẽ thấy cả ngày trôi qua có ý nghĩa hơn và cảm giác áp lực giảm hẳn.
Một ngày không nhất thiết phải làm quá nhiều thứ. Đôi khi chỉ một chuyện nhỏ cũng đã đủ để năng lượng tích nhân lên gấp bội. Với tinh thần thoải mái thì mọi công việc sẽ đều suôn sẻ.
Chia nhỏ công việc, đặt mục tiêu nhỏ thay vì lớn
Con người chúng ta rất lạ, với những gì quá lớn, quá thử thách đôi khi lại cản bước và dễ nản chí. Nhưng chỉ cần xé nhỏ chúng ra, thì việc hoàn thành lại rất dễ dàng. Cũng đúng thôi, vì khi đi từng bước nhỏ, bạn có thể đi trong thời gian ngắn. Khi nhìn thấy kết quả nhỏ nhưng liên tục, cảm giác kiểm soát thời gian cũng tăng lên, động lực duy trì sự tập trung theo đó mạnh hơn.
Tạo không gian thuận lợi
Môi trường xung quanh ảnh hưởng nhiều tới khả năng làm chủ thời gian. Một bàn làm việc lộn xộn, giấy tờ chồng chất, hay thông báo liên tục từ điện thoại dễ khiến não mất tập trung. Ngược lại, một không gian ngăn nắp, tối giản, có công cụ hỗ trợ và lịch trình rõ ràng giúp giảm xao nhãng, nâng cao hiệu quả.
Thời gian nghỉ hợp lý
Không ai làm việc liên tục mà hiệu quả. Dành những khoảng nghỉ ngắn, đi bộ, uống trà hay đơn giản là hít thở sâu, giúp tái tạo năng lượng và giữ tinh thần minh mẫn. Khi kết hợp những khoảng nghỉ với giai đoạn tập trung cao, bạn sẽ thấy khả năng làm chủ thời gian cải thiện rõ rệt.
Muốn làm chủ thời gian? Cần nuôi dưỡng thói quen và tư duy
Làm chủ thời gian không chỉ đến từ các phương pháp hay công cụ hỗ trợ. Gốc rễ nằm ở thói quen được duy trì mỗi ngày và tư duy mà bạn chọn để sống cùng. Khi những điều này trở nên ổn định, khả năng kiểm soát thời gian cũng trở nên bền vững hơn.
Một trong những thói quen quan trọng nhất là bắt đầu ngày mới bằng việc xác định ưu tiên. Buổi sáng luôn là thời điểm tâm trí tỉnh táo nhất, vì vậy việc chọn ra một đến hai nhiệm vụ quan trọng để hoàn thành giúp bạn tránh tình trạng cả ngày xoay vòng trong những việc lặt vặt. Bạn sẽ cảm thấy ngày của mình có định hướng rõ ràng hơn, đồng thời tránh được cảm giác hụt hơi vào cuối ngày.
Đặt giới hạn cho mạng xã hội cũng là thói quen đáng học hỏi và duy trì. Không phải ai cũng đủ quyết đoán để tắt thông báo hay giới hạn thời gian sử dụng, nhưng chỉ cần giảm bớt một phần nhỏ thôi, bạn sẽ có thêm những khoảng lặng cần thiết để tập trung. Khi không bị kéo vào những drama trên mạng thì tâm trí bạn nhẹ hơn và thời gian dành cho các mục tiêu thực sự tăng lên đáng kể.
Ngoài ra, dành một phần thời gian cho hoạt động sáng tạo hoặc học hỏi giúp não được làm mới. Hoạt động sáng tạo không nhất thiết phải là nghệ thuật. Đó có thể là viết nhật ký, đọc sách, học một kỹ năng gì đó hoặc đơn giản là dành vài phút suy nghĩ về một ý tưởng khởi nghiệp chẳng hạn. Những khoảng thời gian này nuôi dưỡng sự chủ động, nâng cao mức độ tỉnh thức và đưa bạn ra khỏi guồng xoay công việc thường ngày.
Tư duy về thời gian cũng đóng vai trò quyết định. Khi coi thời gian như một loại tài sản khan hiếm, bạn sẽ nhìn các lựa chọn trong ngày bằng một góc độ khác. Vì thế, hãy tập nói “KHÔNG” với những lời mời gọi không cần thiết để dành cho những gì thật sự quan trọng hơn. Bạn nên hiểu rõ mỗi quyết định đều trao đổi bằng thời gian và bạn muốn tiêu xài nó một cách xứng đáng như cách bạn bảo vệ hầu bao của mình vậy.
Và nếu bạn để tư duy này sống cùng mình nhưng một điều đương nhiên thì bạn sẽ không còn cảm giác bị thời gian kéo đi nữa. Bạn sẽ là người dẫn dắt cuộc sống của mình. Nhịp điệu nhanh hay chậm sẽ hoàn toàn do bạn làm chủ. Bạn biết khi nào cần nhanh, khi nào cần chậm và khi nào cần dừng lại để thở. Những điều tưởng chừng nhỏ bé này lại giúp bạn làm chủ thời gian một cách tự nhiên, không gượng ép mà vẫn hiệu quả.
Bắt đầu, thử nghiệm và duy trì
Mọi thứ nói sẽ rất đơn giản, nhưng có không ít người cũng thất bại nhiều lần trong việc cố làm chủ thời gian của mình. Bạn nên biết, bất cứ điều gì cũng không thể xảy ra ngay trong ngày đầu tiên như bạn muốn. Mọi thứ đều cần có quá trình và điều chỉnh liên tục.
Muốn làm chủ thời gian có nhiều cách, bài học khác nhau và mỗi người sẽ có cách ứng dụng riêng. Bạn cần kiên trì hơn với mình để tìm ra được cách phù hợp nhất với mình.
Nếu muốn học hỏi thêm về các cách làm chủ thời gian, có một số cuốn sách sẽ giúp bạn:
- Deep Work của Cal Newport
- Tuần làm việc 4 giờ của Tim Ferriss
- Kiểm Soát Thời Gian – Chu Toàn Mọi Việc của Pat Nickerson và Alec Mackenzie
- Bốn nghìn tuần: Quản lý thời gian khi cuộc đời là hữu hạn của Oliver Burkeman
Cốt lõi của việc làm chủ thời gian là giúp bạn hiểu rõ bản thân muốn gì, sẵn sàng thay đổi như thế nào để mọi thứ tốt hơn. Đơn giản hơn là làm sao để tiến dần tới mục tiêu mà bạn muốn một cách nhanh nhất.
Chúng ta đều có những ngày rối ren, những ngày dù cố gắng vẫn chẳng hoàn thành được kế hoạch nào. Điều đó hoàn toàn bình thường. Quan trọng là bạn không từ bỏ ý định sống chủ động hơn. Chỉ cần bạn kiên trì từng ngày, trau dồi thói quen tốt, giữ tâm thế tỉnh táo trước những thứ đang âm thầm lấy đi thời gian của mình, bạn sẽ thấy sự thay đổi dần xuất hiện. Có ngày tiến một bước, có ngày chỉ đứng yên, nhưng miễn là bạn vẫn hướng về mục tiêu làm chủ thời gian, bạn đang đi đúng hướng.
