Tuy ít được sử dụng rộng rãi trong văn học, nhưng khi được vận dụng một cách tinh tế, ngôi thứ hai có thể tạo ra những tác phẩm rất lôi cuốn. Nó sẽ kéo người đọc vào dòng chảy của câu chuyện, tạo cảm giác chân thực như chính họ đang ở trong đấy. Theo dõi bài viết này để biết rõ hơn ngôi thứ hai là gì và cách sử dụng khi viết truyện.
Ngôi thứ hai là gì trong văn học?
Đây là cách kể chuyện mà người đọc được đưa trực tiếp vào vai trò nhân vật trung tâm của câu chuyện, thông qua việc sử dụng đại từ “bạn, mày, chị, anh,…”. Thay vì chỉ đứng ngoài quan sát như trong ngôi thứ ba hoặc sống qua trải nghiệm cá nhân của người kể chuyện trong ngôi thứ nhất, ngôi thứ hai tạo ra một liên kết sâu sắc hơn, phá vỡ bức tường giữa nhân vật và người đọc.
Khi phân tích ngôi kể này, có thể thấy rằng ngôi thứ hai mang lại cảm giác nhập vai độc đáo, khiến người đọc như đang trực tiếp tham gia vào hành động. Nó thường được sử dụng trong những tác phẩm muốn tạo sự gần gũi, thân mật hoặc mang tính thuyết phục cao.
Tuy nhiên, việc sử dụng ngôi thứ hai không phải lúc nào cũng dễ dàng. Để viết thành công từ góc nhìn này, tác giả cần khéo léo sử dụng để dẫn dắt người đọc một cách tự nhiên.
Lý do nên kể chuyện theo ngôi thứ hai là gì?
Lựa chọn ngôi thứ hai trong tiểu thuyết ít phổ biến, nhưng lại là cách hiệu quả trong rất nhiều tình huống, thể loại và mục đích truyền tải của tác giả. Nó có lợi thế là mang đến sự tương tác mạnh mẽ cho người đọc, biến họ trở thành nhân vật trong câu chuyện đó và tự mình khám phá mọi vấn đề.
Khi sử dụng ngôi kể thứ hai, độc giả sẽ bị cuốn trực tiếp vào câu chuyện và trở thành một phần của nó, thay vì chỉ là người đứng bên lề và được nghe kể lại. Cách tiếp cận này sẽ loại bỏ ranh giới giữa người đọc và nhân vật, tạo ra cảm giác như chính họ là người trong cuộc, nếm trải mọi cảm xúc từ đầu đến đuôi. Mục đích chính là gia tăng sự đồng cảm của độc giả cho câu chuyện đó.
Sử dụng ngôi thứ hai trong văn học tiểu thuyết cũng mang đến giọng văn mới mẻ, giúp câu chuyện có nhiều sự khác biệt hơn so với khi kể bằng ngôi thứ nhất hoặc thứ ba. Việc vượt qua khỏi giới hạn, thách thức các chuẩn mực truyền thống sẽ thu hút người đọc hơn, họ sẽ có nhiều hơn sự tò mò và hứng thú khi được đặt trong một tình huống không quen thuộc.
Vì đã biến độc giả thành nhân vật, nên họ buộc phải tham gia vào diễn tiến câu chuyện, thẩm chí phải đưa ra những suy nghĩ và cảm nhận cá nhân trong quá trình này. Đặc biệt, nếu ngôi thứ hai được dùng trong các thể loại tiểu thuyết trinh thám, kinh dị thì còn tăng thêm kịch tính khi người đọc phải tự mình đối mặt với những bất ngờ và khó khăn trong việc đưa ra quyết định hoặc hành động nào đó.
So với ngôi thứ nhất, thì ưu điểm của việc kể chuyện theo ngôi thứ hai là gì? – Đó chính là ít có những khung cảnh hồi tưởng không cần thiết làm phân tán cốt truyện. Như thế, sẽ hạn chế được tình trạng lan man, mất kết nối với mạch truyện chính.
Mặt hạn chế của việc sử dụng ngôi thứ hai là gì?
Ưu điểm của ngôi thứ hai là gì chúng ta đã được biết trong nội dung chia sẻ bên trên, vậy ngôi kể chuyện này có tồn tại mặt hạn chế nào hay không?
Đương nhiên, bất kể ngôi kể nào cũng sẽ có ưu và nhược điểm riêng. Hiểu rõ để tận dụng được điểm mạnh cũng như hạn chế phạm phải những điểm yếu của các ngôi kể chuyện này. Vậy thì nhược điểm của ngôi thứ hai là gì?
Ngôi kể thứ hai trong văn học có thể làm người đọc cảm thấy bị thiểu tự do để tưởng tượng. Vì suy nghĩ và cảm xúc của họ sẽ đi theo sự dẫn dắt của tác giả. Một số người có thể cảm thấy khó chịu và không đồng tình với những quyết định, phản ứng của nhân vật. Chính việc gượng ép cảm xúc này có thể làm giảm sự tự nhiên và khả năng đồng cảm cho nhân vật đó.
Cạnh đó, việc sử dụng ngôi kể thứ hai có thể làm bó hẹp và lu mờ các nhân vật khác. Bởi vì toàn bộ câu chuyện sẽ tập trung vào “bạn”, các nhân vật phụ và tình tiết phụ có thể không có đất diễn, khó để độc giả thấy tổng thể từ họ. Nếu tác giả không uyển chuyển trong việc này rất dễ làm câu chuyện đơn điệu và thiếu chiều sâu.
Một điều nữa là ngôi kể thứ hai không phải là ngôi kể phổ biến. Nhiều độc giả có thể chưa quen với việc bị đưa vào vị trí của nhân vật, có thể họ không sẵn lòng nhập vai một cách trọn vẹn. Như thế sẽ ảnh hưởng đến trải nghiệm của độc giả khi cầm tiểu thuyết của bạn.
Cuối cùng thì, nếu xử lý không tốt, thêm thắt không phù hợp và sử dụng không kiểm soát thì câu chuyện có thể mất đi cảm xúc vốn có.
Cách để sử dụng ngôi kể thứ hai khi viết tiểu thuyết
Để sử dụng một cách hiệu quả, bạn cần biết rõ mục đích của việc sử dụng ngôi thứ hai là gì. Hầu hết, khi chọn ngôi kể này, các tác giả đều muốn tạo ra cảm giác trải nghiệm trực tiếp, gần gũi và tạo ra sự tương tác giữa độc giả và câu chuyện. Để sử dụng tốt ngôi kể thứ hay hãy thử áp dụng theo cách sau:
- Sử dụng ở thì hiện tại: Ngôi kể thứ hai khi được kể ở thì hiện tại sẽ làm cho mạch truyện cấp bách hơn, cho độc giả cảm giác họ đang sống trong khoảnh khắc ấy, mọi sự kiện đều đang diễn ra trước mắt. Ví dụ như “Bạn đang chạy dưới mưa, trên con đường tối, băng qua cánh rừng, nghe tiếng bước chân đuổi sát sau lưng.”
- Không lạm dụng đại từ: Dù sử dụng ngôi thứ hai để kể chuyện nhưng việc lặp lại đại từ sẽ làm cho câu chuyện bị nhàm chán. Bạn nên linh động trong cách dùng từ và sử dụng cấu trúc ngữ pháp khác để làm phong phú cách viết. Chẳng hạn như, thay vì nói “Bạn đang đi trên đường và bạn thấy…” thì có thể viết lại thành “Rảo bước trên đường, từng đôi tình nhân đang lướt qua bạn”.
- Xây dựng nhân vật chính có điểm đồng cảm: Nếu nhân vật có những đặc điểm hoặc hành động quá xa lạ hoặc khó chấp nhận, người đọc có thể cảm thấy không thoải mái khi “nhập vai”. Do đó, nhân vật chính nên có suy nghĩ và hành động dễ hiểu, tạo cảm giác gần gũi.
- Xây dựng bối cảnh chi tiết: Các mô tả cần chi tiết để người đọc có thể hình dung và kết nối với câu chuyện dễ dàng hơn.
- Chú ý lưu lượng từ: Ngôi thứ hai thường phù hợp với các câu chuyện có số từ vừa phải. Nếu sử dụng trong tiểu thuyết dài nên có sự kết hợp với ngôi kể khác để giữ cho mạch truyện linh hoạt và hấp dẫn hơn.
Khi nào sử dụng ngôi kể thứ hai?
Ngôi kể thứ hai ít phổ biến nhưng khi sử dụng thì có thể tạo ra nhiều hiệu ứng tốt cho câu chuyện. Nhưng không phải câu chuyện nào, thời điểm nào cũng phù hợp. Chỉ nên sử dụng khi:
- Trong những thể loại ly kỳ, mong muốn tăng nhịp độ, cảm giác kịch tính, để cho người đọc trực tiếp trải nghiệm từng phân cảnh.
- Khi cần xây dựng mối liên hệ mạnh mẽ giữa người kể và người đọc.
- Khi viết những truyện ngắn, thể loại tiểu thuyết ít từ.
- Khi viết sách phi hư cấu hoặc sách self-help.
- Ngôi thứ hai cũng rất hiệu quả trong việc khám phá các chủ đề nội tâm hoặc tâm lý.
Lời kết
Ngôi thứ hai là gì? Qua bài viết này chúng ta đã hiểu rõ hơn về ngôi kể này. Mặc dù ít được sử dụng, nhưng nếu biến hóa tốt thì ngôi thứ hai mở ra một không gian mới, nơi người đọc trở thành một phần của câu chuyện, không chỉ quan sát mà còn trải nghiệm. Ranh giới giữa người đọc và câu chuyện sẽ bị phá vỡ. Vì thế, đừng ngần ngại thử sức một lần với ngôi kể này cho tiểu thuyết của bạn.
Theo dõi Người Chấp Bút và cập nhật thêm nhiều thông tin chia sẻ khác nhé!
